Wanilia a wanilina. Jak zrobić domowy cukier waniliowy

Każdy przeżył ten szok lub chociaż zaskoczenie, gdy zorientował się, na paczce kupowanego od lat cukru waniliowego widnieje dodatkowa litera tworząca słowo wanilinowy. Kiedy już świadomi tej różnicy spojrzymy na sklepowe półki, zauważymy, że kupić możemy wyłącznie cukier wanilinowy. Czy między wanilią a waniliną jest duża różnica? Czy można samemu przygotować prawdziwy cukier waniliowy?

Cukier waniliowy a wanilinowy

Wiele przepisów na ciasta lub desery wymienia cukier waniliowy. Tymczasem my mamy najłatwiejszy dostęp do cukru wanilinowego. Czy są to takie same produkty i można je stosować zamiennie?

Cukier waniliowy produkowany jest z cukru buraczanego i lasek wanilii, która musi stanowić co najmniej jego 27%. Aromat takiego cukru jest niezwykle intensywny. Najczęściej można go znaleźć wyłącznie w sklepach ze zdrową żywnością w cenie znacznie przewyższającej wartość jego zamiennika.

Cukier wanilinowy do złudzenia przypomina poszukiwaną przez nas przyprawę. Ma praktycznie taki sam zapach i smak, choć jest on znacznie słabszy, ponieważ do produkcji używana jest syntetyczna wanilina lub etylowanilina. Jego skład zawiera przynajmniej 1% waniliny lub nie mniej niż 0,33%, ale nie więcej niż 0,5% etylowaniliny. To właśnie ten tańszy zamiennik możemy spotkać na sklepowych półkach. Ze względu na cenę jest powszechnie wykorzystywany w przemyśle spożywczym.

Co to jest wanilia?

Wanilia należy do rodziny storczykowatych i obok szafranu oraz kardamonu jest najdroższą przyprawą. Wywodzi się z terenów Ameryki Południowej oraz Ameryki Środkowej, gdzie panuje gorący i bardzo wilgotny klimat. Jest epifitem, czyli do wzrostu potrzebuje drugiej rośliny. O jej trudnej uprawie i wysokiej cenie, decyduje przede wszystkim fakt, że wanilia zakwita co dwa lub trzy lata.

W Europie zaczęła być stosowana jako przyprawa nadająca aromatu produktom cukierniczym w XVI wieku, ale już dużo wcześniej doceniano jej właściwości. Aztekowie stosowali ją zarówno w charakterze przyprawy, jak i leku o działaniu przeciwgorączkowym. Z kolei Indianie byli przekonanie o jej korzystnym wpływie na serce i łagodzącym działaniu w przypadku napięcia. Ich przeczucia były całkowicie słuszne. Udowodniono, że wanilia działa przeciwgorączkowo i przeciwreumatycznie, a także wspomaga działanie układu nerwowego. Jej aromat koi stres, a nawet łagodzi problemy ze snem. Wanilia została także zaliczona do naturalnych afrodyzjaków.

Obecnie największe plantacje wanilii znajdują się w Meksyku, Indonezji oraz na Madagaskarze. Laski wanilii, które możemy kupić to strąki zbierane, zanim całkowicie dojrzeją. Następnie poddawane są fermentacji oraz suszeniu. Dzięki tym procesom nabierają znanego nam ciemnobrązowego koloru.

Co to jest wanilina?

Wanilina jako związek organiczny występuje w laskach wanilii i odpowiada za ich wyjątkowy smak oraz zapach. Jednak stanowi jedynie 1,2% laski. Gdyby pozyskać ją z rocznych zbiorów wanilii na całym świecie, otrzymalibyśmy jedynie 4 tony, a tymczasem zapotrzebowanie na świecie sięga nawet 12 ton. Dlatego składnikiem cukru wanilinowego jest wytwarzana sztucznie substancja.

Syntetyczna wanilina, jaka jest stosowana w przemyśle spożywczym, bardzo długo pozyskiwana była w ligniny przy produkcji papieru. Obecnie coraz popularniejsza jest metoda wytwarzania jej z gwajakolu, ponieważ uznano ją za bardziej ekologiczną.

Sztucznie pozyskiwana wanilina została wpisana do rejestru NIH, czyli potencjalnie niebezpiecznych związków chemicznych. U osób bardzo wrażliwych i podatnych na liczne alergie może powodować podrażnienia skóry, egzemę czy zmiany pigmentacji. Na możliwość wystąpienia skutków ubocznych narażeni są także pracownicy fabryk, mający stały i bezpośredni kontakt z substancją. Przeciętny, zdrowy człowiek stosujący cukier wanilinowy jako dodatek nadający aromatu musiałby spożyć jej naprawdę dużą dawkę, by odczuć jej negatywne działanie.

Jak zrobić cukier waniliowy?

Biorąc pod uwagę możliwość niekorzystnego wpływu waniliny na nasz organizm, a także korzystne działanie prawdziwej wanilii, coraz popularniejsze jest własnoręczne przygotowywanie cukru waniliowego. Jest to bardzo prosty proces, wymaga jedynie nieco cierpliwości.

Do samodzielnego przygotowania cukru waniliowego potrzebujemy 0,5 kg cukru oraz 1 lub 2 laski wanilii. Cukier wsypujemy do słoika, a następnie rozcinamy laski i zeskrobujemy ziarenka. Mieszamy je dokładnie z cukrem, a jeśli zależy nam na naprawdę intensywnym aromacie, możemy włożyć do słoika także pozostałe części lasek. Zakręcony słoik odstawiamy w suche miejsce na dwa tygodnie, by cukier mógł przysiąc aromatem. W tym czasie można co jakiś czas przemieszać wszystko, ponieważ ziarenka wanilii są wilgotne i mogą powodować zbrylanie się cukru.

Kiedy zaczynamy używać przygotowanego samodzielne cukru waniliowego, warto wziąć pod uwagę, że jego aromat jest znacznie mocniejszy od cukru wanilinowego, do jakiego byliśmy dotąd przyzwyczajeni. Dlatego można nieco skorygować ilości podawane w przepisach.